|
|
|
|
|
|
|
|
|
Aspekt prawny |
|
|
INTERCYZA
Zawarcie małżeństwa pociąga za sobą wiele konsekwencji i skutków prawnych, dlatego podjęcie decyzji o wspólnym życiu wymaga szczególnej uwagi. Z chwilą podpisania aktu małżeńskiego, małżonkowie zaczynają wspólnie dzielić nie tylko życie, ale również swój majątek. Wspólnota majątkowa powstaje w chwili zawarcia związku małżeńskiego, gdyż tak zakłada kodeks opiekuńczy i rodzinny, który stwierdza, że każdy z małżonków ma prawo do połowy majątku.
Wiele par decyduje się na sporządzenie intercyzy czyli kontraktu przedślubnego, który jest majątkową umową między małżonkami, zawieraną przed ślubem, bądź w trakcie trwania małżeństwa. Jeżeli małżonkowie zawierają intercyzę po ślubie to wszystko czego dorobili się do dnia sporządzenia intercyzy stanowi ich wspólny majątek. Na mocy intercyzy małżonkowie mogą: rozszerzyć wspólność ustawową, ograniczyć wspólność ustawową, wyłączyć wspólność czyli ustanowić ustrój rozdzielności majątkowej. Intercyza zawsze musi być zawarta w formie aktu notarialnego, sporządzona inaczej nie jest ważna. Ponadto zawsze wymagana jest zgoda obojga małżonków do sporządzenia intercyzy.
Wspólność rozszerzona to ustrój majątkowy obejmujący przedmioty lub prawa majątkowe, które należą do odrębnego majątku ( np. nabyte przez małżonków przed wstąpieniem w związek małżeński lub przedmioty, które np. służą do zaspokojenia osobistych potrzeb małżonka).
Wspólność ograniczona zachodzi wówczas, kiedy z majątku wspólnego wyłączane są określone przedmioty lub prawa majątkowe ( np. wynagrodzenie za pracę, dochody z odrębnego majątku), ale nadal w tym ustroju majątkowym pozostają jakieś przedmioty w majątku wspólnym małżonków.
Rozdzielność majątkowa polega na tym, iż małżonkowie nie posiadają majątku wspólnego, natomiast istnieją ich majątki odrębne. Każdy z małżonków mimo, iż razem dzielą życie to samodzielnie zarządzają swoim majątkiem i mogą nim swobodnie rozporządzać.
Zmiany umów majątkowych również zawsze należy dokonywać w formie aktu notarialnego, gdyż tylko w takiej formie będą ważne. Zmiany mogą mieć dwojaki charkter:
- mogą być w obrębie jednego rodzaju umowy, np. pogłębienie wspólności rozszerzonej lub ograniczenie wspólności,
- można też zmienić sam rodzaj umowy np. zmienić umowę ze wspólności ograniczonej na rozdzielność majątkową. Intercyza nie obejmuje tych stosunków majątkowych, które normuje prawo w przepisach o skutkach jakie wywołuje zawarcie małżeństwa, np:
- obowiązek utrzymania rodziny,
- solidarna odpowiedzialność małżonków za zobowiązania zaciągnięte przez któregokolwiek z nich dla zaspokojenia zwykłych potrzeb rodziny.
Zgodnie z art. 33 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego odrębny majątek każdego z małżonków mimo wspólnoty majątkowej stanowią:
- przedmioty majatkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej,
- przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił,
- przedmioty majątkowe nabyte ze środków uzyskanych w zamian za przedmioty wymienione w dwóch punktach poprzedzających,
- przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokojenia osobistych potrzeb jednego z małżonków,
- przedmioty majątkowe służące do wykonywania zawodu, jeżeli zostały nabyte ze środków należących do odrębnego majątku małżonka wykonującego ten zawód; nie dotyczy to jednak przedmiotów służących do prowadzenia gospodarstwa rolnego lub przedsiębiorstwa,
- prawa niezbywalne,
- przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość,
- wierzytelności o wynagrodzenie za pracę lub za inne usługi świadczone osobiście przez jednego z małżonków,
- przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków,
- prawa autorskie twórcy, prawa twórcy wynalazku, wzoru lub projektu racjonalizatorskiego.
Przedmioty gospodarstwa domowego służące do użytku obojga małżonków są objęte wspólnością ustawową również w przypadku, gdy zostały nabyte w drodze dziedziczenia, zapisu lub darowizny, z wyjątkiem kiedy spadkodawca lub darczyńca postanowił inaczej. Podstawa prawna: Kodeks rodzinny i opiekuńczy, art.33, 47, i in.
SEPARACJA
Od momentu zawarcia związku małżeńskiego małżonkowie są zobowiązani do wspólnego pożycia, wzajemnej pomocy, wierności i wspódziałania dla dobra rodziny, którą założyli i którą będą tworzyć. Jednak często zdarza się, że wspólne życie z różnych powodów staje się niemożliwe. Na taką sytuację polskie prawo przewiduje rozwód lub separację.
Sąd do orzeczenia separacji potrzebuje jedynie ustalenia, że nastąpił zupełny rozkład pożycia małżeńskiego, który zachodzi kiedy nie istnieje między małżonkami więź duchowa, fizyczna ani gospodarcza.
Przyczynami rozkładu pożycia małżeńskiego mogą być, np:
- choroba psychiczna współmałżonka,
- związanie się małżonka z inną osobą,
- nadużywanie alkoholu,
- przemoc stosowana przez jednego z małżonków wobec drugiego oraz wobec dzieci,
- naganny stosunek do rodziny współmałżonka itp.
Separacja może nie być orzeczona jeżeli:
- wskutek niej mogłoby ucierpieć dobro niepełnoletnich dzieci małżonków,
- gdyby orzeczenie separacji było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego,np. jedno z małżonków jest nieuleczalnie chore, a separacja stanowiłaby dla niego rażącą krzywdę.
Nie jest wymagana zgoda drugiego małżonka na separację, nawet kiedy winny separacji małżonek jej żąda. Jeżeli małżonkowie nie mają wspólnych dzieci, sąd może orzec separację na podstawie ich zgodnego wniosku, wówczas sąd poprzestaje na przeprowadzeniu dowodu z przesłuchania małżonków.
Przy orzekaniu separacji sąd ustala który z małżonków ponosi winę rozkładu małżeństwa. Jeżeli winę ponosi tylko jeden z małżonków , wówczas sąd orzeka separację z jego winy, jeżeli winni są oboje - wtedy z winy obojga małżonków. W przypadku kiedy brak jest w ogóle winy po stronie małżonków sąd orzeka separację bez winy małżonków. Ustalenie winy ważne jest m.in. w przypadku świadczeń alimentacyjnych.
Separacja nie powoduje ustania małżeństwa. Jednak od tego momentu małżonkowie nie mają już obowiązku współżycia. Najważniejszymi skutkami prawnymi separacji są:
- małżonek pozostający w separacji nie może zawrzeć małżeństwa,
- powstaje między małżonkami rozdzielność majątkowa,
- jeżeli małżonkowie zajmują wspólne mieszkanie sąd orzeka o sposobie korzystania z niego w czasie wspólnego mieszkania,
- małżonek nie dziedziczy po drugim małżonku na podstawie ustawy, chyba, że jest spadkobiercą wymienionym w testamencie,
- małżonek traci prawo do zachowku,
- sąd w wyroku orzekającym separację rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem oraz orzeka w jakiej kwocie każde z małżonków jest obowiązane do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka.
Pozew o separację należy wnieść do sądu okręgowego w miejscu ostatniego wspólnego zamieszkania małżonków. Przed wyznaczeniem terminu pierwszej rozprawy przewodniczący składu sędziowskiego wzywa małżonków, aby stawili się osobiście w sądzie na tzw. posiedzeniu pojednawczym. Wyznacza sędziego, który będzie nakłaniał małżonków do pojednania. Jeżeli posiedzenie pojednawcze nie zostało wyznaczone lub do pojednania nie doszło wtedy zostaje wyznaczony termin rozprawy. W trakcie rozprawy sąd bada okoliczności, które doprowadziły do rozpadu małżeństwa. Ponadto sąd przeprowadza dowód z przesłuchania małżonków.
Będąc w separacji łatwiej jest uzyskać rozwód, gdyż sąd ma dowód, że już nastąpił zupełny rozkład pożycia małżeńskiego i bada czy nadal istnieje i czy jest trwały.
Podstawa prawna: Art. 61 (1) i nast. Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
ROZWóD.
Sąd nie ma obowiązku orzekania rozwodu, nawet w przypadku kiedy małżonkowie tego żądają. Sąd musi stwierdzić czy nastąpił trwały i zupełny rozkład pożycia. Jest to główną przesłanką dopuszczalności rozwodu, jeżeli nie jest ona spełniona, wówczas sąd nie może orzec rozwodu.
Rozkład zupełny zachodzi kiedy wszelkie więzy duchowe, fizyczne i gospodarcze zachodzące między małżonkami uległy zerwaniu, np. jedno z małżonków od dłuższego czasu mieszka z kochanką lub kochankiem i nie ma zamiaru wrócić do rodziny. Jednak w przypadku, gdy małżonkowie nadal mieszkają razem i z przyczyn ekonomicznych nie mogą zmienić tego stanu, a nastąpił rozkład zupełny pożycia , sąd może orzec rozwód.
W przypaku badania trwałości rozkładu pożycia małżeńskiego sąd bada jaki czas upłynął od momentu zaistnienia problemów małżeńskich, a także czy małżonkowie podtrzymują swą decyzję odnośnie chęci wzięcia rozwodu.
Sąd nie orzeknie rozwodu jeżeli:
- z powodu rozwodu mogłoby ucierpieć dobro dzieci małżonków,
- rozwodu żąda małżonek, który jest winny rozpadu pożycia małżeńskiego, natomiast druga strona nia wyraża zgody na rozwód,
- orzeczenie rozwodu mogłoby być sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
Pozew rozwodowy wnosi się do sądu okręgowego w miejscu zamieszkania. Przed wyznaczeniem terminu pierwszej rozprawy przewodniczący składu sędziowskiego wzywa małżonków do osobistego stawienia się w sądzie na tzw. posiedzenie pojednawcze, którego celem będzie nakłonienie małżonków do pojednania. Jeżeli takie posiedzenie nie zostanie wyznaczone lub do pojednania nie dojdzie, wówczas zostaje wyznaczony termin rozprawy. Również w trakcie rozprawy sąd powinien nakłaniać małżonków do pojednania. W trakcie rozprawy sąd bada jakie okoliczności doprowadziły do rozpadu małżeństwa.
W wyroku rozwodowym sąd musi orzec:
- kto jest winny rozpadu małzeństwa,
- które z rodziców będzie sprawowało władzę rodzicielską nad wspólnym nieletnim dzieckiem,
- w jakiej wysokości każdy z małżonków będzie zobowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i kształcenia dziecka. Sąd zasądza alimenty na rzecz dziecka, a nie rodzica.
- o korzystaniu ze wspólnego mieszkania w przypadku kiedy po rozwodzie małżonkowie nadal będą wspólnie zamieszkiwać.
W wyroku rozwodowym sąd może orzec:
- na wniosek jednego z małżonków o podziale majątku wspólnego i o eksmisji jednego z małżonków,
- na zgodny wniosek obojga małżonków o podziale wspólnego mieszkania lub o przyznaniu mieszkania jednemu z nich.
W trakcie rozwodu można domagać się od współmałżonka alimentów w przypadku gdy:
- jeden z małżonków nie został uznany za wyłącznie winnego rozpadu pożycia i znajduje się w trudnej sytuacji, np. jest ciężko chory i dlatego nie może pracować,
- rozwód znacznie pogorszy jego sytuację materialną, a współmałżonek od którego żąda alimentów został uznany za winnego rozpadu małżeństwa.
Obowiązek płacenia alimentów wygasa gdy:
- w chwili śmierci osoby zobowiązanej do płacenia alimentów,
- osoba zobowiązana do płacenia alimentów znajdzie się w niedostatku,
- osoba otrzymująca alimenty ponownie wstąpi w związek małżeński,
- upłynie 5 lat od orzeczenia rozwodu, a do płacenia alimentów zobowiązany jest małżonek, który nie został uznany za winnego rozpadu pożycia małżeńskiego.
Podstawa prawna: Kodeks rodzinny i opiekuńczy z dn. 25 lutego 1964 r. (Dz. U. z 1995 r. nr 83, poz 417), Kodeks postępowania cywilnego z dn. 17 listopada 1964 (Dz. U. nr 43, poz. 296).
USTANIE I UNIEWAŻNIENIE MAŁŻEńSTWA
Przyczynami ustania małżeństwa są:
- unieważnienie małżeństwa,
- śmierć biologiczna jednego z małżonków,
- uznanie jednego z małżonków za zmarłego,
- orzeczenie rozwodu.
Małżeństwa zawarte między krewnymi i małżeństwa bigamiczne podlegają bezwzględnie unieważnieniu pomimo ich ustania.
Małżeństwo może zostać unieważnione z powodu:
- braku wymaganego wieku małżonków, choroby psychicznej lub niedorozwoju umysłowego jednego z małżonków,
- pozostawanie w innym związku małżeńskim przez małżonka, bigamia,
- pokrewieństwo bądź powinowactwo pomiędzy małżonkami,
- stosunku przysposobienia pomiędzy małżonkami, np. nie można zawierać związku małżeńskiego z adoptowanym dzieckiem,
- wady oświadczenia o wstąpieniu w związek małżeński tzn. zostało ono złożone przez osobę, która znajdowała się w stanie wyłączającym świadome wyrażenie woli, bądź nastąpił błąd co do tożsamości drugiej osoby lub pod wpływem groźby drugiej strony lub osoby , z której wynika, że istniało niebezpieczeństwo osobiste,
- istniał brak zezwolenia sądu na złożenie oświadczenia o wstąpieniu w związek małżeński.
Nie można unieważnić małżeństwa po jego ustaniu jeżeli:
- niezachowano wymaganego wieku,
- nastąpiło ubezwłasnowolnienie całkowite,
- wystąpiły przeszkody w postaci choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego współmałżonka,
- z powodu narkomanii, alkoholizmu,
- z powodu powinowactwa, przysposobienia,
- z powodu wadliwości związanych z pełnomocnictwem.
Ustanie małżeństwa z powodu śmierci jednego z małżonków lub rozwodu nie powoduje ustania skutków prawnych tego małżeństwa i mają wpływ na prawa spadkowe, prawa do rent i zaopatrzeń, na nazwisko żony.
Podstawa prawna: Kodeks rodzinny i opiekuńczy, ustawa z dn. 25 lutego 1964 r. (Dz. U. z 1964 r. nr 9, poz. 59 ze zmianami).
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Ostatnio dodane artykuły:
|
|
 |
|
|
