Problem małżeństw mieszanych wywołuje sprzeczne opinie. Musimy przy tym wystrzegać się nadmiernych uogólnień przeciwnych prawdzie i miłości, co może uczynić niewiarygodnymi nasze słowa. Musimy dokonać ostrożnych rozróżnień.
Katolickie prawo kościelne rozróżnia przede wszystkim dwie postacie małżeństwa mieszanego. Małżeństwo między ochrzczonym (katolikiem), a nieochrzczonym; małżeństwo między katolikiem i chrześcijaninem nie należącym do Kościoła katolickiego (który nie został ochrzczony w Kościele katolickim).
• Nigdy nie powinniśmy zapominać, że wszystkie wyznania ostrzegają przed małżeństwem mieszanym, gdyż prowadzi ono, ze względu na religijną postawę małżonków i rodziny, do bardzo ciężkich obciążeń. Przepaść wynikająca z różnicy wyznań nie zostanie wypełniona przez małżeństwo mieszane czymś w rodzaju mostu, ale uczyni się tym bardziej odczuwalną, gdyż przebiegać będzie przez sferę najbardziej osobistą -rodzinę.
• Nie zaprzeczamy, że istnieją małżeństwa mieszane, w których tragizm religijnego podziału został opanowany albo przynajmniej zmniejszony, ponieważ wierzący zdobywają się na prawdziwe zrozumienie istoty i wymagań Kościoła katolickiego. Gdyby to w ogóle nie było możliwe, wtedy Kościół nigdy nie wydałby zgody na małżeństwo mieszane. Jesteśmy jednak zdania, że przynajmniej ci, którzy wstępują w związek małżeński zwany małżeństwem mieszanym, posiadają wymaganą religijną dojrzałość, aby móc wykluczyć to niebezpieczeństwo.
• Wiemy także, że np. chrześcijanie ewangelicy mogą być głęboko wierzący i szczerze pobożni. Jednak poprzez małżeństwa mieszane wprowadzamy ich w konflikty sumienia, przez stawianie wymagań, których nie możemy od nich żądać. Z drugiej strony nie możemy również postępować wbrew naszemu sumieniu. Tych konfliktów daje się uniknąć, kiedy nie dochodzi do małżeństwa mieszanego.
• Z pewnością także małżeństwo, w którym katolik zobojętniał pod względem religijnym, jest poważnym obciążeniem jego sumienia. Są niestety małżeństwa czysto katolickie, będące prawdziwą profanacją sakramentu małżeństwa. Przed takimi małżeństwami Kościół ostrzega nie mniej niż przed małżeństwami mieszanymi. Intencją, która przyświecała Kościołowi jest, aby małżeństwo było wspólną drogą do Boga, nie zaś przeszkodą, którą ledwie lub z wielkim trudem można przezwyciężyć. Trzeba jednak dodać, że małżeństwo mieszane zgodnie z naturą niesie z sobą przeszkody, które są poważniejsze, ponieważ brak wspólnej podstawy wiary.
• Kwestia, czy małżeństwo mieszane może się udać, nie jest prawie nigdy do przewidzenia przez chcących zawrzeć związek małżeński. O wiele bardziej naglący jest los dzieci. Są one przecież, jak wszędzie gdzie małżeństwo się nie zgadza, nosicielami największego cierpienia. Tylko bardzo mała część tych, które wyrastały w małżeństwie mieszanym, jest umocniona religijnie. Większość słabnie pod tym względem i później gubi się zupełnie. Nie wystarczy bowiem, aby wierzący współmałżonek w religijnym wychowaniu me przeszkadzał. Musi pomagać przez słowo i przykład, co rzadko się zdarza. Jest bowiem faktem, że w krajach protestanckich, w samym Kościele katolickim, przez małżeństwa mieszane corocznie więcej dzieci traci się dla Kościoła, niż pozyskuje, np. przez pracę w krajach misyjnych.
• Tam, gdzie przy zawieraniu małżeństw pytanie o wyznanie stawiane jest zupełnie na końcu, tam gdzie o tym nie myśli się przedtem, małżeństwo mieszane może być początkiem zanikania życia religijnego. Gdzie małżeństwo mieszane prowadzi do różnicy zdań w sprawach wyznania, gdzie już przedtem występowały spory na tle religijnym, będą występowały prawdopodobnie w małżeństwie i mogą doprowadzić do jeszcze ostrzejszych konfliktów. Potem często będzie się zbyt znużonym, co prowadzić będzie do coraz większych ustępstw. Wobec tego, jak będzie można się otrząsnąć z tej obojętności, gdy tak długo ustawicznie się ustępowało? Trzeba to sobie jasno uświadomić! Gdy strona wierząca, po ślubie, znajduje się w środowisku z przewagą swoich wyznawców, małżeństwo mieszane może być o wiele mniej obciążające, dzieci mogą w znacznie większym stopniu mieć zapewnione religijne wychowanie. Jednak wewnętrzne problemy będą jeszcze znaczniejsze. Z wieloma problemami pozostaje się jednak samemu. A przecież w małżeństwie to wzajemne osamotnienie staje się podwójnie dotkliwe.
• Kościół ostrzega przed małżeństwem mieszanym. Nie chodzi przy tym o brak tolerancji; czy trwanie na pozycjach siły, lecz o prawdziwe duszpasterstwo, aby starać się uchronić ludzi przed konfliktami, które przez nich samych są tak słabo dostrzegane, przed konfliktami, do których także jeszcze nie dorośli. Gdy już zaistnieją - na skorzystanie z pomocy jest często za późno. Stąd nagląca rada: Kiedy dwoje ludzi zaczyna się sobą interesować, jedno z pierwszych pytań powinno dotyczyć wyznania. Gdy nie odpowiadają sobie, powinni się rozejść zanim jeszcze nie zaistniały pomiędzy nimi ściślejsze więzy. Gdy więzy te są już zbyt silne, wtedy jest już za późno myśleć o możliwości konfliktów, gdyż rozum ustępuje miejsca sercu.
Kościół bardzo odradza zawieranie takich małżeństw, lecz jeśli strona katolicka trwa uporczywie i zdecydowanie przy swoim postanowieniu, co w konsekwencji może grozić zawarciem jedynie ślubu cywilnego, biskup diecezjalny udziela dyspensy.
Do udzielenia jej wymagane są ze strony katolickiej pisemne zobowiązania, a mianowicie:
- strona katolicka stwierdza, że niebezpieczeństwo utraty przez nią wiary czy też trudności w wypełnianiu obowiązków religijnych są usunięte,
- wszelkie potomstwo w tym małżeństwie wydane na świat zostanie ochrzczone w Kościele katolickim i wychowane w wierze katolickiej.
Ze strony akatolickiej wymaga się pisemnego oświadczenia, że zapoznała się z zobowiązaniami strony katolickiej, zrozumiała dobrze treść tych zobowiązań i nie będzie przeszkadzała w ich realizacji. Oboje kandydaci zostaną uświadomieni o przymiotach katolickiego małżeństwa, zwłaszcza o jego nierozerwalności.
Nie jest przeszkodą zawieranie małżeństwa między stroną katolicką, a partnerem przynależnym do innej społeczności religijnej, lecz nie związanej z Kościołem katolickim, np. protestanci, anglikanie, metodyści, badacze Pisma św., adwentyści, itd. Stwierdzić jednak należy, że strona akatolicka została w swoim wyznaniu ochrzczona. Gdy strona katolicka zdecydowanie będzie obstawała przy zawarciu tego małżeństwa, musi dożyć pisemne zobowiązanie tej samej treści, jakie składane są przy małżeństwach z partnerem nieochrzczonym. Również strona przynależna do innego wyznania składa takie samo oświadczenie. Bez otrzymania zobowiązań, o których wyżej mowa, nie można udzielić dyspensy dla partnerów, z których jedno jest nieochrzczone, ani nie można zezwolić w wypadku, gdy jedno z partnerów należy do innego wyznania.
Źródło: "W drodze do małżeństwa" - Ks. Jan Kasztelan CM |
